GIẢI MÃ NHỮNG BỨC CHẠM TRÊN LAN CAN ĐÁ CHÙA BÚT THÁP | NGUYỄN XUÂN DIỆN

 Nhân ngày Di sản Văn hoá Việt Nam:

GIẢI MÃ NHỮNG BỨC CHẠM TRÊN LAN CAN ĐÁ CHÙA BÚT THÁP - BẮC NINH

Chùa Bút Tháp có tên là Ninh Phúc tự tại xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. chùa Bút Tháp được xây dựng từ đầu thời Trần thế kỷ 13 khi thiền sư Huyền Quang trụ trì ở đây. Sau khi trùng tu, xây dựng lại, di tích kiến trúc nghệ thuật của chùa in đậm phong cách mỹ thuật thời Lê Trung Hưng thế kỷ 17.

Bức chạm thứ nhất: ĐĂNG KHOA 

Bức chạm đá lan can chùa Bút Tháp này rất đẹp, được Sách Giáo Khoa và sách báo trích dẫn, sử dụng trong minh hoạ về văn học và nghệ thuật dân gian. Bức chạm hình hai con cò (chữ Hán là Lộ鹭) và hoa sen (liên hoa 蓮 花). Hình ảnh này ẩn dụ bốn chữ: Lộ Lộ Liên Hoa 鹭 鹭 蓮 花 = Con cò, con cò và hoa sen. Lộ là cò, đồng âm với lộ 路 là con đường; liên hoa 蓮 花là hoa sen, đồng âm với chữ Liên khoa 連科 (liền khoa thi này đến khoa thi khác, không bị rớt khoa). Lộ lộ liên hoa 鹭 鹭蓮 花, cận âm với Lộ Lộ Liên Khoa 路 路 連科. 

Bức chạm là ẩn dụ lời chúc: Đường khoa cử chặng nào cũng thuận, tiếp liền thi và đỗ. Đây là lời cầu mong bên cạnh Tước Lộc, Phong Hầu ở bức chạm bên cạnh.

Bức chạm thứ hai: PHONG HẦU

Khỉ đang trêu ong. Hình ảnh vui tươi ngộ nghĩnh. Khỉ tên chữ Hán là Hầu 猴; ong là Phong 蜂; đồng âm với hai chữ Phong Hầu 封 侯. Bức chạm cho thông điệp là ước mong về việc được Phong hầu.

Cầu mong phong hầu nhưng còn cầu được sống lâu để hưởng nên có chạm cây đào đang cho chùm quả, để biểu thị cầu thêm thọ. Thọ lâu để hưởng phong hầu!

Bức chạm thứ ba: TƯỚC LỘC 

Chim sẻ và Hươu. Hình ảnh vui tươi ngộ nghĩnh. Chim sẻ tên chữ Hán là Tước 雀; Hươu là Lộc 鹿, đồng âm với Tước Lộc 爵  祿. Bức chạm cho thông điệp là ước mong về việc được Tước lộc. Bức chạm còn khắc hình cành lựu trĩu quả , lựu nhiều hạt tượng trưng cho sự sinh sôi đông đúc chen chúc, cũng là biểu tượng phụ hoạ cho biểu tượng chính để cầu mong tước lộc nhiều. Đã có Tước Lộc, lại đông con nhiều cháu để đời đời hưởng tước lộc.

NGUYỄN XUÂN DIỆN

Mời xem video