LÊ NGỌC HÂN giới thiệu sách Lịch sử chữ quốc ngữ 1615-1919 tiến sĩ Phạm Thị Kiều Ly
Chữ Quốc ngữ là chữ viết Latin hoá của tiếng Việt, là thành quả của tập thể trong 300 năm
Lịch sử chữ quốc ngữ 1615-1919 của Phạm Thị Kiều Ly phát triển từ Luận án tiến sĩ tại Đại học Sorbonne nouvelle năm 2018 “Lịch sử ngữ pháp và chữ viết dùng chữ cái Latinh của tiếng Việt từ 1615 đến 1919 (La grammatisation du vietnamien de 1615 à 1919: histoire des grammaires et de l’écriture romanisée du vietnamien). Năm 2021, Luận án nhận giải thưởng khoa học của tổ chức GIS Asie (French Academic network on Asian studies).
Sách dày 430 trang, khảo sát sâu rộng hơn 300 năm hình thành và phát triển chữ quốc ngữ, chị Kiều Ly đã dành nhiều thời gian khảo cứu nhiều nguồn tư liệu lưu trữ lại Ý, Pháp, Tây Ban Nha, Việt Nam chưa từng được công bố khi các thừa sai đến Việt Nam truyền đạo từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 20.
Năm 1615 các cha dòng tên đã dựng cơ sở đầu tiên ở Hội An với sự giúp đỡ của các giáo hữu Nhật bản.
Giai đoạn 15 năm đầu từ 1615 đến 1630, người châu Âu khám phá ra ngôn ngữ An Nam - và tìm cách phiên âm bằng chữ Latin để thuận tiện truyền giáo. Chị Kiều Ly khảo sát 20 văn bản những cụm từ và từ tiếng Việt xuất hiện dưới dạng Latinh hoá trong báo cáo soạn ở Đàng Trong của các nhà truyền giáo dòng tên. Đến năm 1630 ở Macao, các giáo sĩ đàng trong, đàng ngoài nhờ các anh em đồng tu đến từ trung hoa, nhật bản cùng thực hiện dự án dịch Kinh lạy Cha đã khám phá năm dấu thanh thể hiện thanh điệu tiếng Việt, từ đó chữ Quốc ngữ gặt hái nhiều tiền bộ rõ rệt mà kết quả được Alenxandre de Rhodes tổng hợp công trình của các tiền bối trong cuốn từ điển Việt Bồ La in năm 1651.
Trong suốt 243 năm chữ quốc ngữ chỉ sử dụng trong nội bộ như mật ngữ của công giáo cho đến 1858 khi thực dân Phát tấn công thì chữ Quốc ngữ tiến thêm một bước lớn khi được đưa vào dạy trong trường học từ năm 1861 và áp dụng vào văn bản hành chính từ năm 1882.
Dấu mốc cuối cùng 1919 năm cuối cùng tổ chức thi hội bằng chữ hán ở kinh đô huế
Danh từ “QUỐC NGỮ” hay “QUỐC ÂM” lúc đầu được dùng để chỉ tiếng nói của người Việt bản xứ trong sách giáo lý soạn năm 1774 của giáo sĩ Bỉ Nhu Bá Đa Lộc (Pierre Pigneau de Behaine, 1741-1799). Đến thời Trương Vĩnh Ký, loại văn tự này được ông mạnh dạn gọi là “chữ quốc ngữ” để phân biệt với chữ Hán, chữ Pháp. Chính những người Việt Nam tiến bộ thời đó từ Nam ra Bắc thấy sự tiện lợi của chữ viết theo mẫu tự Latin trong việc xoá nạn mù chữ, nâng cao dân trí đồng loạt tổ chức phong trào truyền bá chữ quốc.
Thành công của chữ quốc ngữ là chưa từng có trong khu vực chịu ảnh hưởng của văn hoá Trung Hoa.
Xuyên suốt từ những trang đầu cho đến cuối sách, một chi tiết được nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần: Chữ Quốc ngữ là chữ viết Latin hoá của tiếng Việt là kết quả của quá trình lâu dài khởi từ năm 1615 là thành quả của quá trình lao động tập thể và đạt được sự chuẩn hoá vào cuối thế kỷ 19. trong sách ghi nhận có những người đã được ghi nhớ, và có rất nhiều người bị lãng quên, mời các bạn mở sách ra để cùng chúng tôi quay về quá khứ.
LÊ NGỌC HÂN
Đặt mua sách: Zalo 0782787828
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét